ستاد امر به معروف و نهی از منکر

تعداد بازدید : ۲۷
کد خبر: ۱۶۴۴۶
تاریخ انتشار : ۰۳ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۱۸

حضرت آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی در بیست وپنجمین بخش از سلسله مقالات در ماه مبارک رمضان با عنوان «ماه امر به معروف و نهی از منکر» این گونه آورده‌اند:

در میان تکالیف و فرایض اخلاقى، کم تکلیفى مانند امر به معروف و نهى از منکر مؤثر در اصلاح امم و تکامل طوایف است. زنده‌ترین ملّت‌ها آن ملّتى است که موقعیت امر به معروف و نهى از منکر در میان آنها محفوظ‌تر و محترم‌تر باشد. میزان رشد و بلوغ هر طایفه از درجه توجّه و عنایتشان به امر به معروف و نهى از منکر معلوم مى‌شود.
آری، دین اسلام که جامعه را به هر مصلحت و کار نیک فرمان داده و از هر مفسده و کار زشت، نهى فرموده، شأن امر به معروف و نهى از منکر را بسیار بزرگ شمرده و راجع به آن انواع تأکیدات و ترغیبات نموده و انتظام تمام تشکیلات اجتماعى و سیاسى و حفظ شوکت و عظمت مسلمانان را به آن موقوف کرده است.
تا موقعى که مسلمانان در امر به معروف و نهى از منکر و برطرف ساختن معایب و مفاسد، بذل همت مى‌نمودند و حدود و رسوم و قواعد عالى اسلامى در بین آنها پابرجا بود و ضعیف و قوى یکسان و یکنواخت از حقوق خود استفاده مى‌کردند و یک شخص عادى قدرت داشت که از بالادستِ مقتدر حق خود را بگیرد و فقیر بینوا با ثروتمند متشخص برابر بود و پادشاهان، سخت‌ترین سخنانى را که به نام موعظه و امر به معروف به آنها مى‌گفتند مى‌شنیدند، تجاهر به فسق و فجور و معاصى نبود.
البته ذکر تمام آیات قرآن کریم و اخبار و احادیث شریف که در موضوع امر به معروف و نهى از منکر و تنبیه غافل و تعلیم جاهل و دفاع از حق وارد شده است ما را از وضع اختصارى که در این رساله در نظر داریم خارج مى‌نماید، ولى براى آن که معلوم شود مسامحه و کوتاهى در انجام این وظیفه ما را از چه مصالح و فواید بزرگى محروم و به چه مصایب و مفاسدى مبتلا مى‌سازد به ذکر بعض از آیات قناعت نموده و براى اطلاع بیشتر، خوانندگان محترم را به مطالعه کتب مفصله حدیث مانند کافى، وسایل، بحار و غیره سفارش مى‌کنیم.

* رستگارى در گرو نظارت همگان
خداوند متعال مى فرمایند: «وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ باید از شما جماعتى باشند که مردم را دعوت به خیر کنند و به نیکى امر، و از بدى نهى نمایند و چنین مردم رستگارند.»(۱)

* ملاک امتیاز امت اسلامى
«کُنتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللّه؛ شما (مسلمانان حقیقى) بهترین امّتى هستید که در جهان پدید آمده‌اید، [چرا که‌] به خوبى، امر مى‌کنید و از بدى باز مى‌دارید و به خدا ایمان دارید.»(۲)
«وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَیُقِیمُونَ الصَّلَاهَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاهَ وَیُطِیعُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ؛ مردان مؤمن و زنان مؤمنه بعض ایشان یار و ناصر بعض دیگرند؛ امر مى کنند به معروف و نهى مى‌کنند از منکر و بر پا مى‌دارند نماز را، و اداى زکات مى‌کنند و خدا و رسول را اطاعت مى‌نمایند، ایشانند که به زودى مشمول رحمت الهى مى‌شوند، به درستى که خداوند، عزیز و حکیم است.»(۳)
و در وصف مهاجرین مى فرماید: «الَّذِینَ إِن مَّکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاهَ وَآتَوُا الزَّکَاهَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنکَرِ؛ (مهاجرین) آنچنان کسانى هستند که اگر آنها را در زمین تمکین دادیم، اقامه کنند نماز را و اداى زکات کنند و امر به معروف و نهى از منکر نمایند.»(۴)
در کتاب وسایل الشیعه از حضرت ثامن‌الحجج علیه‌السلام روایت نموده که فرمود: «لتأمرن بالمعروف ولتنهنّ عَن المُنکر او لیستعملنّ علیکم شرارکم فیدعو خیارکم فلایستجاب لهم؛ هر آینه البته امر به معروف و نهى از منکر کنید، و اگر نه، بر شما، بَدان مسلّط گردند و نیکانتان دعا کنند و دعایشان مستجاب نشود.»(۵)
و از حضرت رسول الله صلّى‌الله علیه وآله وسلّم نقل نموده که فرمود: «انّ الله عزّوجلّ لیبغض المؤمن الضعیف الذی لادین له، فقیل: وما المؤمن الضعیف الّذی لادین له؟»
قال: الّذی لاینهى عن المنکر؛ خداوند [با عزت و جلال ] دشمن مى‌دارد مؤمن ضعیفى را که دینى براى او نیست. پس [به آن حضرت‌] عرض شد: کیست مؤمن ضعیفى که دینى براى او نیست؟
فرمود: آن کسی که نهى از منکر نمى‌کند.»(۶)
و از حضرت ابى عبدالله علیه السلام روایت نموده که فرمود: «قال النّبی صلّى الله علیه وآله: «کیف بکم إذا فسدت نسائکم وفسق شبابکم ولم تأمروا بالمعروف ولم تنهوا عن المنکر؟»
فقیل له: ویکون ذلک یا رسول الله؟
فقال: نعم وشرّ من ذلک، کیف بکم إذا امرتم بالمنکر ونهیتم عن المعروف؟
فقیل له: یا رسول الله ویکون ذلک؟
قال: نعم وشرّ من ذلک، کیف بکم إذا رأیتم المعروف منکراً والمنکر معروفاً؟:
پیغمبر خدا صلّى الله علیه وآله وسلّم فرمود: چگونه خواهید بود زمانى که زنان شما فاسد و جوانان شما فاسق شوند و شما نه امر به معروف و نه نهى از منکر کنید.
پس [به ایشان‌] عرض شد: یا رسول‌الله! آیا چنین چیزى خواهد بود؟
فرمود: [بلى و] بدتر از این خواهد شد؛ آن موقعى که به بدى امر کنید و از خوبى نهى نمایید.
پس عرض شد: آیا چنین چیزى مى‌شود؟
فرمود: [آرى و] بدتر از این [نیز] خواهد شد؛ آن هنگامى که نیکى را بد و بدى را خوب ببینید.»(۷)
و به نقل از شیخ مفید رضوان الله علیه، از حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: «من ترک انکار المنکر بقلبه ولسانه ویده فهو میّت بین الأحیاء؛ هر کس ترک کند انکار منکر را، به توسط دل و زبان و دستش، مرده‌اى است در میان زندگان! (ترک نهى از منکر نشانه مرگ و نیستى و فعل آن علامت حیات و زندگى است).»(۸)
و به نقل از ابن ادریس علیه‌الرحمه از حضرت ابى جعفر علیه السلام روایت کرده که فرمود: «قال: من مشى الى سلطان جائر فأمره بتقوى الله ووعظه وخوفه کان له مثل اجرالثّقلین الجنّ والإنس ومثل أعمالهم: هر کس برود به سوى پادشاه ستمکارى و او را امر به پرهیزکارى کند و پند دهد و بترساند، مى‌باشد از براى او مثل اجر ثقلین جنّ و انس و مثل اجر عمل‌هاى ایشان.»(۹)
و از شیخ الطائفه رضوان الله علیه نقل نموده که مرسلًا از حضرت پیغمبر صلّى‌الله علیه وآله روایت شده که فرمود: «لایزال امّتی بخیر ما امروا بالمعروف ونهوا عن المنکر وتعاونوا على البرّ، فإذا لم یفعلوا ذلک نزعت منهم البرکات وسلّط بعضهم على بعض ولم یکن لهم ناصر فی الأرض ولا فی السماء؛ [پیوسته‌] امّت من کارشان خوب خواهد بود مادام که امر به معروف و نهى از منکر کنند و یکدیگر را بر نیکى یارى و مساعدت کنند، پس وقتى که این کارها را انجام ندهند، برکت‌ها از ایشان گرفته مى‌شود، و بعض ایشان بر بعضى مسلّط شوند و بر ایشان یاورى در آسمان و زمین نباشد.» (۱۰)

* بالاترین اعمال
و در نهج‌البلاغه از حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام روایت نموده است که در ضمن بیاناتى راجع به امر به معروف و نهى از منکر فرمود: «وما أعمال البرّ کلّها وَالجهاد فی سَبیل الله عند الأمر بالمعروف والنهی عن المُنکر الّا کنفثه فی بحر لجی؛ تمام اعمال نیک و برّ و [حتى ] جهاد در راه خدا، در پیش امر به معروف و نهى از منکر نیست مگر مانند قطره در پیش دریاى بزرگى.»(۱۱)
و علّامه قدّس سره در کتاب تذکره الفقهاء از حضرت صادق علیه‌السلام روایت نموده است که فرمود: «ما قدّست امّه لم تأخذ لضعیفها من قویها بحقّه غیر مضیّع؛ پاکیزه و مقدس نشد امّتى که حق ضعیف خود را از قویش کامل و تمام نگرفت.»(۱۲)

* ضررهاى ترک امر به معروف و نهى از منکر
حکومتِ عدالت در هر قوم و حصول نعمت امنیت و آسایش، و بالاخره سعادت افراد و اقوام، به میزان احترام آنها از حقّ و مواظبت آنان در حق‌گذارى است. اگر این صفت در میان مردم قوى و زنده باشد و همه قولاً و عملاً از حقّ طرفدارى و حمایت کنند، نه حقّ کسى پایمال مى‌گردد، و نه از کسى کارى بر خلاف حقّ صادر مى‌شود، و حق بر همه‌چیز و همه‌کس مقدّم مى‌گردد.
در این جهت دین اسلام از آنچه لازمه تأکید است دریغ نفرموده و به مسلمانان دستور داده است که حق را بالاتر از هر چیز بدانند و در رعایت آن و حق گذارى و طرفدارى از حقّ خدا را در نظر گرفته حتّى ملاحظه سود و زیان شخصى خود را هم ننمایند.
خداوند در قرآن مجید مى‌فرماید: «قُلْ انْ کانَ آبائُکُمْ وَأَبْنائُکُمْ وَاخْوانُکُمْ وَازْواجُکُمْ وَعَشیرَتُکُمْ وَامْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَتِجارَهٌ تَخْشَونَ کَسادَها وَ مَساکِنُ تَرْضَوْنَها احَبَّ الَیْکُمْ مَنَ اللهِ وَرَسُولِهِ وَجَهاد فی سَبیلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتّى یَأْتِی اللهُ بِامْرِهِ وَاللهُ لایَهْدِى الْقَوْمَ الْفاسِقینَ؛ بگو اگر شما پدران، فرزندان، برادران، زنان، عشیره، دودمان و مال‌هایى که جمع و ذخیره نموده‌اید، و تجارتى که از کساد آن مى‌ترسید و خانه‌هایى که اختیار کرده‌اید، آنها را بیشتر دوست دارید از خدا و پیغمبر او و جهاد در راه او، پس منتظر فرمان خدا، (یعنى عذاب او) باشید؛ و خداوند مردم فاسق را هدایت نمى‌کند.»(۱۳)
در این آیه شریفه خداوند نسبت به کسانى که راجع به امور اجتماعى و اداى تکلیف و تحصیل خشنودى خدا و پیغمبر، بى‌قید و سهل‌انگارى مى‌کنند و منافع شخصى دنیوى را بر مصالح نوعى و اخروى ترجیح مى‌دهند، شدیدترین تهدیدات را فرموده است.
مراقبت در اداى وظیفه امر به معروف هم مربوط به همین حس احترام از حق و پشتیبانى از حق‌گذاران است. اگر حاکم بر قلوب و نفوس مردم «حق» باشد، نسبت به امر به معروف و نهى از منکر توجه و اعتنا خواهند داشت. و اگر از حاکمیت و نفوذ آن در قلوب جامعه کاسته شود، به همان حدّ به شأن امر به معروف بى‌اعتنایى مى شود. و هرگاه حق و عدالت در میان قومى مورد رعایت نباشد، از تمام فوایدى که در امر به معروف و نهى از منکر است بى‌نصیب و به ضدّ آن مبتلا شده، عوض حقّ، باطل، و به جاى راستى و امانت، دروغ و خیانت، و عوض علم و معرفت، نادانى و جهالت، و به جاى عدل و داد، ستم و بیدادگرى، و عوض طهارت و عفّت و تقوا، ناپاکى و فسق و فجور رواج خواهد یافت. اهل فساد و ستمکارى، گستاخ و بى‌شرم گردیده، همّت‌ها پست و رغبت‌ها در تحصیل علوم، کمالات و اعمال حسنه از میان مى‌رود.
اهل خیر و نیکوکارى کم مى‌شوند و در عوض، اشرار و ستمکاران بسیار مى‌گردند و- همانطور که در اخبار وعده داده شده، اشخاص نالایق و بَدمنش بر جامعه مسلط مى‌شوند- و درهاى برکت‌هاى آسمان و زمین مسدود و از معاشرت‌ها و کسب‌ها و عبادات و طاعات و مواعظ و پندها و کوشش‌ها، خیر‌و‌برکت برداشته خواهد شد.
بر چنین مردمى هر دشمنى غالب و به آسانى آنان را استعباد و استثمار نموده، حیثیت و قومیت آنها را پایمال هوس و منفعت خود مى‌کند. چنین قومى به جاى آنکه دیگران را استخدام کنند، مستخدم بیگانگان مى‌شوند.
شاید بعضى گمان کنند که اگر در میان اهل معاصى خود را حفظ کنند، یا از حقوق خود دفاع نمایند، کفایت مى‌کند و بیش از این مسئولیتى ندارند، و حال اینکه این اشخاص شرعاً و عقلًا مسئول‌اند.
در کتب اخبار به این مضمون رسیده است که خداوند به حضرت شعیب وحى فرمود: «از قوم تو صدهزار نفر را هلاک مى کنم؛ چهل هزار از بَدان و اشرار ایشان و شصت هزار نفر از نیکان و اخیار آنها!
[شعیب ] عرض کرد: خدایا اشرار بجاى خود عذاب مى‌بینند، ولى اخیار به چه سبب هلاک مى‌گردند؟
خطاب شد براى آن که مداهنه نمودند با گناهکاران و براى غضب من غضب نکردند».(۱۴)
حال که جایگاه امر به معروف و نهی از منکر و ضررهای ترک آن را دانستیم، باید بدانیم در ماه مبارک رمضان، احیای این فریضه بسیار اهمیت دارد.
ماه رمضان، ماه امر به معروف و نهی از منکر است. مردم با شرکت در جلسات و محافل وعظ و خطابه و صفوف نماز جماعت و با شنیدن و نشر معارف نورانی قرآن و روایات، به این فریضه عمل می‌کنند و یکدیگر را توصیه به نیکی و خوبی و پرهیز از حرام و زشتی می‌کنند آن هم با بیان نرم و مناسب و از روی دلسوزی که:
چو کاری بر آید به لطف و خوشی * چه حاجت به تندی و گردن‌کشی
خطبا و وعّاظ و مسئولان هم، باید این فریضه بزرگ را در این ماه احیاء نمایند و بیش از پیش آن را گرامی دارند تا وضع فردی، خانواده و جامعه اصلاح شود و از برکت انجام این فریضه بزرگ، مردم طعم حیات طیّبه را بچشند.
اگر بخواهیم همه ثمرات اخروى و دنیوى انجام این فریضه حیات‌بخش مانند: تقرّب به درگاه الهى، و آمرزش گناهان، و اجر و ثواب فراوان، نظارت در اجراى حدود و قوانین، حمایت از حقوق ضعفا و بینوایان، نگاهدارى بیچارگان و افتادگان، تهذیب اخلاق و بسط و توسعه علم و فرهنگ، پیشرفت صنایع و اختراعات، تأسیس سازمان هاى خیریّه و عام المنفعه، عمران بلاد و شهرستان‌ها، تأمین عدالت اجتماعى و خدمات نوعى، نیکوکارى و احیاء حس تعاون و همکارى، سعى در قضاى حوائج و انتظام امور کسب و معاملات، دادرسى به ستمدیدگان و منع زمامداران و ارباب مناصب و مشاغل از تجبّر و ستمکارى و تضییع حقوق افراد و جلوگیرى از فحشاء و منکرات و صدها فایده دیگر را در اینجا احصاء نموده، و در اطراف هر یک توضیحاتى بدهیم، از مقصود دور مى‌شویم، لذا به ذکر قسمتى از حدیث شریفى که از حضرت امام محمد باقر علیه‌السلام روایت شده قناعت مى‌کنیم.
شیخ کلینى رضوان‌الله علیه در کتاب کافى در ضمن حدیثى از امام پنجم حضرت باقر‌العلوم علیه‌السلام روایت نموده است که فرمود: «انّ الأمر بالمعروف والنهی عن المنکر سبیل الأنبیاء، ومنهاج الصلحاء، فریضه عظیمه بها تقام الفرائض وتأمن المذاهب، وتحلّ المکاسب، وتردّ المظالم، وتعمّر الأرض وینتصف من الأعداء ویستقیم الأمر؛ امر به معروف و نهى از منکر، راه پیغمبران و طریقه روشن صلحا و شایستگان است. واجب بزرگى است که به سبب آن واجبات دیگر به‌ پا داشته مى شود و راه‌ها امن، و کسب ها حلال مى گردد و اموال و حقوقى که به ستم و غصب گرفته شده به صاحبانش ردّ مى‌شود و زمین، معمور و آباد مى‌گردد و از دشمنان انتقام گرفته مى‌شود و کارها راست و مستقیم مى‌گردد.»(۱۵)

پی‌نوشت‌ها:
۱. سوره آل عمران، آیه ۱۰۴.
۲. سوره آل عمران، آیه ۱۱۰.
۳. سوره توبه، آیه ۷۱.
۴. سوره حجّ، آیه ى ۴۱.
۵. وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۳۹۴.
۶. وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۳۹۷. [فروع کافى، ج ۵، ص ۵۹]
۷. وسائل الشیعه، ج ۱۱، ص ۳۹۶.
۸. همان، ص ۴۰۴.
۹. همان، ص۴۰۶.
۱۰. همان، ص۳۹۸.
۱۱. نهج‌البلاغه فیض الاسلام، حکمت ۳۶۶، ص ۱۲۶۳.
۱۲. تذکره الفقهاء، ج ۱، ص ۴۵۸.
۱۳. سوره توبه، آیه ۲۴.
۱۴. بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۸۱ و ۹۳؛ وسائل‌الشیعه، ج ۱۱، ص ۴۱۶؛ تهذیب الاحکام، ج ۶، ص ۱۸۰.
۱۵. کافى، ج ۵، ص ۵۶.

 

منبع: پایگاه شفقنا

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
ارتباط مردمی
 

نشانی پستی: تهران - خیابان پاسداران - خیابان نیستان سوم - خیابان صدف - انتهای خیابان شهید راستوان - نبش سه راه چیذری - ستاد امر به معروف و نهی از منکر کشور

کد پستی: 1945617713

تلفن پاسخگویی: 22561218 - 021

 

پست الکترونیکی ما به نشانی Info@Setad-abm.com بطور روزانه بازبینی می‌شود.

 

نام:
* ایمیل:
* گیرنده:
دیدگاه
هشت فایده و نکته درباره امر به معروف و نهی از منکر

هشت فایده و نکته درباره امر به معروف و نهی از منکر

امام باقر(ع) در سخنی گران‌بها 8 نکته درباره امر‌به‌معروف‌ و‌ نهی‌از‌منکر و تأثیر و فایده این امر واجب را بیان فرموده‌اند.